ALLES IS DE SCHULD VAN DONALD TRUMP
Europeanen zijn té afhankelijk van de Verenigde Staten. Daar lijkt iedereen het over eens te zijn. Maar wat doen we eraan? Zowel op het gebied van cyberveiligheid, defensie, cloudsystemen als software leunen Europese overheden en bedrijven op de infrastructuur en Big Tech-diensten van de Verenigde Staten.
Ook voor mij is het de vraag of ik dit artikel kan schrijven zonder gebruik te maken van Amerikaanse Big Tech-diensten. We zijn ons allemaal bewust van deze afhankelijkheid. Maar als je naar het debat luistert, lijken alle problemen vaak maar door één man te komen. Donald Trump is de personificatie geworden van de Europese nalatigheid om eigen Europese systemen te bouwen. En dat is een probleem.
Beyond Trump
Onze afhankelijkheid van de Verenigde Staten begon immers niet bij Donald Trump en is niet verdwenen bij zijn vertrek. Was dat maar zo. Was het maar zo dat Donald Trump de reden is dat Europeanen hun eigen continent niet zonder de Verenigde Staten kunnen verdedigen. Was het maar zo dat Donald Trump de reden is dat Europese bedrijven en overheden in feite niet kunnen functioneren als ze de toegang tot Amerikaanse diensten, zoals Google, Microsoft, Teams, LinkedIn, en de satellietdiensten niet meer hebben. Was het maar zo dat Donald Trump…… U begrijpt het punt. En precies over dat punt gaat dit artikel.
Structurele problemen
Donald Trump is een bedreiging voor de huidige Amerikaanse rechtsstaat, persvrijheid en democratie. Maar hij is er niet de oorzaak van dat wij Europeanen al decennialang afhankelijk zijn van de Verenigde Staten en dat onze Europese strategische autonomie wordt ondermijnd. Donald Trump maakt alleen pijnlijk zichtbaar waarom dit al langer een probleem is. Het is alsof je jarenlang de grasmaaier van de buurman kon lenen, totdat de buurman verhuist. Plotseling moet je zelf een grasmaaier aanschaffen. Waar doe je dat en wat voor één heb je er überhaupt nodig? Geen idee!
Trump als waarschuwing, niet als oorzaak
Dus, als Trump het probleem zou zijn, dan zouden Europeanen vrij weinig hoeven te doen. Slechts wachten totdat er een nieuwe president in de Verenigde Staten wordt gekozen. Want daarmee zou onze Europese afhankelijkheid en kwetsbaarheid van de Verenigde Staten ook verdwenen zijn. Ieder weldenkend mens begrijpt dat dat niet klopt. Daarom is het tijd om uit de geopolitieke winterslaap te komen en in Europese software, clouddiensten, satellietverbindingen en wapensystemen te investeren.
Op de blaren zitten
Gebeurt dat namelijk niet, dan moeten Europeanen op de blaren zitten. Dat betekent dat er minder keuzevrijheid is als het gaat over de oorlog in Iran en het Europese Midden-Oostenbeleid. Minder bereidwilligheid van de Verenigde Staten om Patriot-raketten te leveren aan Oekraïne, want de Verenigde Staten willen er iets voor terug, zoals bijvoorbeeld de Europese steun in de oorlog in Iran. Kortom, zolang we te afhankelijk zijn van de Verenigde Staten, betekent dat in feite dat onze keuzevrijheid ophoudt wanneer het tegen de belangen van Washington indruist. En u begrijpt vast waarom dat een groot probleem is.
De rekening
Maar dit afhankelijkheidsprobleem is niet gisteren ontstaan. En ook niet toen Trump werd herkozen als president. Nee, het probleem ontstond met het einde van de Koude Oorlog. Het communisme was verslagen en landen als Polen, Tsjechië en Hongarije omarmden de liberale markteconomie. Ze sloten zich vrijwillig aan bij de EU en de NAVO. Filosoof Fukuyama concludeerde dat hiermee het eind van de geschiedenis was aangebroken. Volgens Fukuyama zou elk land, als ze eenmaal welvarend zouden worden, uiteindelijk voor de liberale markteconomie en de daarbij behorende vrijheden kiezen. Althans, dat was de verwachting.
Sfeer van optimisme
Fukuyama stond hierin niet alleen. Er was namelijk na de decennialange angst voor de bom een sfeer van optimisme ontstaan. De Koude Oorlog was voorbij, het IJzeren Gordijn was gevallen, Duitsland was herenigd en Rusland was niet langer de vijand. Ruim dertig jaar later ziet de wereld er totaal anders uit. Maar dit optimisme had wel zijn weerslag op de strategische positie en keuzes van veel Europese landen.
Uitgeklede krijgsmacht
Sinds eind jaren ’80 tot de annexatie van de Krim in 2014 was de automatische reflex dat als er een begrotingstekort dreigde, de krijgsmacht vaak de klos was. Want de Koude Oorlog was toch voorbij? Waarschijnlijk kon niemand vermoeden dat Rusland in 2008, 2014 en 2022 verschillende keren en met steeds meer geweld zijn buurlanden illegaal binnenviel. Toen Rusland in 2022 Oekraïne opnieuw aanviel, werd pijnlijk duidelijk hoe slecht de Europese krijgsmachten ervoor stonden. Veel van de materiële steun voor Oekraïne, zoals Patriot-raketten, moesten uit de Verenigde Staten komen. Dit was een direct gevolg van het feit dat Europese regeringen jarenlang de krijgsmacht hebben verwaarloosd en ze als het ware op de pof hebben geleefd.
Big tech
Maar dat geldt niet alleen voor de krijgsmacht. Het probleem is groter. Sinds de opkomst van het internet en sociale media zijn vrijwel alle grote bedrijven van Google tot Microsoft en van ChatGPT tot Teams, Amerikaans en niet Europees. Europese bedrijven en overheden kunnen niet zonder deze Amerikaanse diensten en ook dat maakt Europese economieën kwetsbaar in een potentieel handelsconflict of zelfs handelsoorlog met de Verenigde Staten. Europese regeringen zagen destijds de noodzaak niet in om Europese alternatieven te ontwikkelen, aangezien ze van efficiëntere en goedkopere Amerikaanse diensten gebruik konden maken. Ja, totdat dit vanaf 2024 als een strategisch wapen tegen ons werd gebruikt.
Eigen schuld dikke bult
Dat Europeanen op militair-strategisch niveau te afhankelijk zijn van de Verenigde Staten is dus niet de schuld van Trump. Was dat maar zo. Weliswaar probeert hij dit in zijn voordeel uit te buiten, maar Europeanen zullen de hand hier toch echt in eigen boezem moeten steken. Wat de regering van Trump ook doet, is individuele Europese landen onder druk zetten en ze voor een strategisch dilemma plaatsen: blijven Europese landen los van elkaar gebruikmaken van Amerikaanse diensten en wapens? Of zouden we groter moeten denken, en richten we Europese alternatieven op?
Europese strategische keuzes
Want dat is waar ons strategische debat in Europa over moet gaan. Niet over de gekke uitspraken, tweets en dreigementen van Trump. Maar over de strategische keuzes van Europeanen voor de komende decennia. Hoe moet de Europese cyberveiligheid eruitzien, de Europese krijgsmacht, de cloudsystemen, software en Big Tech-diensten? Blijven we gebruikmaken van Amerikaanse producten en diensten of worden er Europese alternatieven opgericht? Want daar zou het strategische debat in Nederland en Europa over moeten gaan. Niet over de dagelijkse ophefuitspraak van Trump.
Over de auteur
Beste lezer,
Ik ben freelancer en daardoor kan ik schrijven over elk onderwerp. Dat is enorm waardevol. Maar dit werk bestaat dankzij u. Ja, zo is het wel. Het kan alleen worden gemaakt omdat er lezers zijn die het belangrijk genoeg vinden om het mogelijk te maken. Het kan alleen, omdat ik daardoor de tijd heb om de archieven te bezoeken en andere bronnen te lezen. Het kan juist doordat mensen helpen mijn stukken te delen en zo nu en dan financieel bijdragen. Daarvoor wil ik jullie allemaal enorm bedanken. Mocht je mijn artikelen willen ontvangen per mail, dan kan dat via deze link.