23 oktober 2025

Gorbatsjov hervormer, verrader of de zoveelste tsaar?

Vraag op een verjaardag wie Gorbatsjov was, en iemand zegt: “dat was de man die vrijheid weer naar Moskou bracht.”
In het Westen wordt hij nog altijd herinnerd als de man van de glasnost en perestrojka, de leider die de Sovjetunie een menselijk gezicht gaf. De man die geen muren bouwde, maar grenzen openstelde.
In Rusland klinkt een ander verhaal. Daar zagen velen hem als de “slapjanus” en verrader die hun eeuwenoude rijk ‘in puin achterliet.’ In de voormalige Sovjetrepublieken klinkt ook een ander perspectief. Zo herinneren ze zich in de Baltische Landen vooral de man die tanks op hen afstuurde om geweldloze demonstranten bloedig neer te slaan.

Drie perspectieven dus.
In het Westen de hervormer, in Rusland de verrader, in Oost-Europa de onderdrukker.
En misschien zegt dat verschil wel meer over onze tijd dan over hem.

16 oktober 2025

Hoe de afgelopen 15 jaar extreemrechts gedachtegoed mainstream is geworden

Zondag 12 oktober had een dag als zovelen moeten zijn.
Op het Museumplein in Amsterdam kwam een menigte bijeen. Ze demonstreerden tegen migratie.
Maar het ging al snel niet meer over migratie. Er wapperden prinsenvlaggen.
De menigte scandeerde: ‘Timmermans, vieze kankerjood, val maar snel dood.’

Is dit een incident of vooral een illustratie van iets groters?

Iets verderop zat Frans Timmermans op een terras, waar hij werd geïnterviewd door RTL.
Later die dag volgde het RTL-debat tussen de vier grootste partijen.
Een paar activisten waren naar de fractieleider van GroenLinks–PvdA toegestormd en hadden hem uitgescholden.
Een van hen stak zijn arm uit. Het beeld liet niets aan de verbeelding over: het was een Hitlergroet.

Ongeacht je politieke kleur of mening, politici intimideer je niet.
Het was niet de eerste keer dat een anti-migratiedemonstratie uit de hand liep.
Ook de demonstratie op het Malieveld op 20 september sloeg al snel om in rellen.
Politiebusjes werden in brand gestoken en agenten mishandeld.

Toch lees ik de laatste tijd vooral analyses over hoe zo’n demonstratie uit de hand kon lopen.
Het probleem lijkt breder te zijn dan één demonstratie die uit de hand liep. Vaak wordt er ingezoomd op een incident.
Maar is het niet vooral een symptoom? Een symptoom van de normalisering van extreemrechts gedachtegoed?

2 oktober 2025

We zeggen dat Rusland moet verliezen in Oekraïne. Maar aan de benzinepomp doen we het tegenovergestelde: we spekken de Russische oorlogskas

Trump heeft gelijk. Ja, dat hoor je mij niet vaak zeggen. En het zal ook niet vaak terugkomen op mijn website. Maar soms moet je het toegeven. Trump vindt dat Europa moet stoppen met het kopen van Russische olie en gas. Het is toch gek dat de roep om hiermee te stoppen van notabene president Trump moet komen? Want hierin heeft de Amerikaanse president gelijk. Europeanen kunnen namelijk niet beweren dat Rusland de oorlog in Oekraïne moet verliezen en tegelijkertijd voor miljarden euro’s de Russische oorlogseconomie draaiende houden. Ja, dat doen we aan de benzinepomp, en dat doen we door Russische olie en gas te kopen. De Europese Unie geeft 18 miljard euro steun aan Oekraïne tegen 21 miljard aan de import van Russische olie en gas. Dat is een ongemakkelijke waarheid. Toch moeten we het erover hebben met de verkiezingen in aantocht.

26 september 2025

Waarom de NAVO Russische drones en vliegtuigen moet neerschieten

We krijgen de Russische drones niet onder controle. En dat is zorgelijk. Dit gaat over de veiligheid van Europa. Het is bijna elke week raak. Russische drones en soms zelfs vliegtuigen schenden het NAVO-luchtruim. Rusland test onze reactie. Niets doen is geen optie meer.

Bang

Ik begrijp dat mensen bang worden van het idee om Russische drones of vliegtuigen neer te schieten. Er zijn alleen geen makkelijke oplossingen meer. Dat is het eerlijke antwoord. Elke maatregel heeft risico’s. Maar aan niet ingrijpen kleven ook vergaande risico’s. En dat lijkt niet iedereen zich te realiseren.

25 september 2025

We moeten het hebben over Orbáns Oekraïnepolitiek: is Orbáns Oekraïnepolitiek ideologisch of pragmatisch?

We moeten het over Victor Orban hebben. Maar wie het nieuws over Hongarije vooral via sociale media volgt, krijgt al snel verschillende karikaturen over Orbán voorgeschoteld. De algoritmes van sociale media werken bubbelvorming in de hand. Kijk je op YouTube een filmpje over de Holocaust, dan moet je oppassen dat je niet meteen naar een Holocaustontkenner doorscrolt. Ja echt, zo snel kan dat gaan.

Ben je progressief, dan zie je hem vaak als de loopjongen van Poetin. Maar ben je conservatief, dan is hij opeens “de hoeder van de christelijke waarden.”

Toch laat de werkelijkheid zich niet vangen door zulke simplistische karikaturen. De echte wereld en dus niet die van je scherm is veel minder spectaculair. Maar dat verkoopt niet, ophef en karikaturen wel. Maar wat is Orbáns Oekraïnepolitiek? Orbán pleit net als president Trump voor onderhandelingen. Hij noemt het eufemistisch vrede en blokkeert wapenleveranties aan Oekraïne.

Maar waarom doet hij dat? Komt dat voort uit een ideologische overtuiging of is hij pragmatischer dan de krantenkoppen ons soms doen vermoeden?
Om antwoord op die vragen te krijgen, belde ik met Huub Bellemakers. Voor Huub is  Boedapest net zo vertrouwd als Den Haag voor de meeste Nederlanders.

Vluchtelingencrisis

Europeanen leerden Orbán pas echt kennen tijdens de vluchtelingencrisis van 2015.
Hij zette zich af tegen Merkels beroemde “Wir schaffen das.” Daarmee kwam hij lijnrecht tegenover de Europese Unie te staan.
Orbáns harde vluchtelingenbeleid wordt vaak gezien als ideologisch. Volgens Bellemakers is Orbán vooral een politicus bij wie machtsbehoud centraal staat. De Hongaarse premier heeft dus behoefte aan een confrontatie met Brussel. Datzelfde geldt voor zijn Oekraïnepolitiek. Het is allebei primair bedoeld om zich af te zetten tegen Brussel, concludeert Bellemakers.

Zo weet Orbán kritiek op het uithollen van de rechtsstaat in te ruilen voor wapensteun aan Oekraïne. Toch bijzonder hoe Hongarije, met iets meer inwoners dan de Randstad, de buitenlandse politiek van Brussel kan verlammen.

6 september 2025

Zijn wij (Europeanen) bereid Oekraïne écht te beschermen tegen Rusland?

Is Europa bereid zichzelf te verdedigen tegen Rusland? En zijn we bereid samen met de Oekraïners ons continent te beschermen tegen Russisch imperialisme?
Deze vraag spookt steeds vaker door mijn hoofd. Vooral omdat het mijn generatiegenoten zijn die nu in de loopgraven sterven.

Toch komt de discussie over Europese grondtroepen in Oekraïne te vroeg. De vraag is niet of we bereid zijn troepen naar Oekraïne te sturen. Nee, de vraag is of we bereid zijn te vechten voor onze vrijheid.

Ik ben daar niet zeker van. We lijken allemaal te duiken voor de daadwerkelijke vraag: zijn Europeanen bereid hun leven te geven voor Kharkiv en Dnipro?

2 september 2025

Een speler kopen van Spartak Moskou of Zenit Sint-Petersburg, is geld geven aan het Russische leger

De transferdeadline is vandaag verstreken.
Toch komt elke keer dezelfde vraag terug.
Mogen Nederlandse voetbalteams zaken doen met Russische clubs?
Geen zorgen, dit artikel gaat niet over voetbal.
Scroll dus niet weg, want dit artikel gaat over Rusland en over het morele geweten van Nederlandse voetbalclubs.

Wat vindt u? Is het moreel te verantwoorden om zaken te doen met Russische clubs?

Chris Woerts vindt van wel. Het is gewoon business, en hij noemde FC Utrecht denigrerend ‘moraalridders’.
FC Utrecht vond het moreel onverantwoord om zaken te doen met Spartak Moskou.
Ik vraag me af of Woerts een schuilkelder van binnen heeft gezien.
De jeugdspelers van Dynamo Kyiv en Shakhtar Donetsk namelijk wel.
Dat zijn toch even wat andere zorgen dan dat je jeugdteam degradeert.

Niet alles draait om geld. Of had je in het verleden ook spelers aan de Islamitische Staat moeten verkopen als een club uit het Kalifaat destijds de hoogste bieder was geweest?

Moreel geweten

Het gaat om een moreel geweten.
En die lijkt in de voetbalwereld vaak afwezig. Zo verkocht FC Twente Ugalde in 2024 aan Spartak Moskou.
Feyenoord wilde Ugalde weer terughalen deze zomer, maar vond de vraagprijs te hoog.
De sponsor van Spartak Moskou is Lukoil.
Dit oliebedrijf levert brandstof aan het Russische leger.
Oekraïne heeft al verschillende drone-aanvallen op olieraffinaderijen van Lukoil uitgevoerd.
Koop je dus een speler van Spartak Moskou, dan doe je zaken met een partij die direct betrokken is bij de oorlog.
Dat maakt je misschien wel medeplichtig aan de oorlog en aan Russische oorlogsmisdaden in Oekraïne.

30 augustus 2025

Een ander perspectief prima, geen alternatieve feiten

Gisteren stuitte ik op een stuk uit de Volkskrant dat moest doorgaan voor een ingezonden brief (zie de afbeelding hieronder). Een opiniestuk dus. Nou in feite was het fictie. Niet iedereen hoeft dezelfde mening te hebben, liever niet. Maar als je een opiniestuk schrijft in een kwaliteitskrant, dan is het wel belangrijk dat de feiten kloppen. Helaas was dat hierbij niet het geval.

21 augustus 2025

Het is geen incident. Rusland schendt het NAVO-luchtruim structureel.  

Bijna elke dag worden in Oekraïne mensen beschoten. Maar niet alleen militairen, ook burgers zijn doelwit. Mensen die simpelweg boodschappen deden of hun kinderen van school haalden. In steden als Kharkiv en Kherson klinkt ’s nachts onafgebroken het geluid van drones en bommen.

In de nacht van 19 op 20 augustus 2025 ontplofte volgens Poolse autoriteiten in Osiny een Russische drone, afkomstig uit Belarus. Hierbij raakte gelukkig niemand gewond. De NOS noemde het een ‘Oost-Pools dorpje,’ maar wist u dat Osiny dichterbij Warschau ligt, dan bij Lviv?

De Poolse minister van Defensie noemde het op X een Russische provocatie. Sinds de oorlog in Oekraïne schendt Rusland herhaaldelijk het NAVO-luchtruim, met afzwaaiers of zelfs met vliegtuigen (zie de tabel hieronder).

Elke luchtruimschending wordt steeds een incident genoemd. Maar is dat ook zo? Ook dit incident kun je in dat patroon zien. Maar Rusland lijkt bereid het risico van afzwaaiers te nemen, omdat ze er steeds mee wegkomen. Daarom wordt het tijd dat Rusland de consequenties van haar gedrag onder ogen gaat zien. De vraag is of Europese landen bereid zijn om Rusland onder druk te zetten.

De lijst met Russische schendingen van het NAVO-luchtruim sinds 24 februari 2022.

19 augustus 2025

De Alaska-top was een cadeau voor Moskou

Hoe je het wendt of keert, er was maar één winnaar tijdens de top in Alaska: Vladimir Poetin. Trump wilde voor het oog van de wereld laten zien dat het ‘allemaal niet zo ingewikkeld was.’ Er kon toch gewoon vrede worden gesloten? Er werd een rode loper voor Poetin uitgerold, ondanks de Russische kindontvoeringen en massa-executies (Bucha). Dat telde allemaal niet meer.

Maar het mocht niet baten. Trump dacht veel te makkelijk over de oorlog. En dat niet alleen, hij liet zich weer inpakken door Poetin. Alsof Trump mocht meedoen met het A1-team (het eerste team van de voetbalclub), maar er duidelijk nog niet klaar voor was. Trump ging mee in het verhaal van Poetin. Aanvankelijk zouden er sancties komen als Poetin geen wapenstilstand zou sluiten.

Maar Trump kon zich dit plotseling allemaal niet meer herinneren of leek er geen waarde meer aan te hechten. Rutte lijkt in de korte tijd dat hij NAVO-chef is, ook Trump te hebben beïnvloed met zijn vergeetachtigheid. Niemand had het nog over sancties. De champagne kon daarmee in Moskou worden ontkurkt.