Drie redenen waarom Oekraïens NAVO-lidmaatschap een strategische meesterzet is

“De NAVO heeft Oekraïne nodig om een geloofwaardige afschrikking te kunnen realiseren tegen Rusland.” Wie dit begin 2022 had gezegd, werd waarschijnlijk voor gek verklaard.

Inmiddels zijn we bijna vier en een half jaar verder, en Oekraïne verweert zich nog steeds dapper tegen Rusland. Tegen wil en dank hebben de Oekraïense krijgsmacht en inlichtingendiensten de nodige oorlogservaring opgedaan. Daardoor weten zij nu vaak beter dan hun westerse bondgenoten hoe Ruslands gedrag kan worden geïnterpreteerd en hoe er het beste op Rusland gereageerd moet worden. Een ander gevolg van het voortdurende Russische oorlogsgeweld tegen Oekraïne is dat de Oekraïense drone- en antidrone-innovaties tot de betere ter wereld behoren. Zo kan Oekraïne met drones ver achter het front aanvallen uitvoeren en daarmee de Russische logistiek ernstig in de problemen brengen. Oekraïne is dus de ideale kandidaat om NAVO-lid te worden, zou je zeggen.

Niet als het aan Trump ligt. Trump was bij zijn tweede termijn als president glashelder: de oorlog in Oekraïne zou binnen 24 uur voorbij zijn. En over een toetreding van Oekraïne tot de NAVO, daarover wordt onder Trump niet langer gesproken.

Toch is een Oekraïens NAVO-lidmaatschap de eenvoudigste manier om tot een duurzame vrede te komen. Uiteraard zijn er allerlei andere opties denkbaar, zoals veiligheidsgaranties voor Oekraïne, NAVO-troepen in Oekraïne of een Israël-constructie. Die opties klinken stuk voor stuk acceptabel en constructief. Toch is het niets anders dan om de hete brij heen draaien, omdat de eenvoudigste oplossing niet eens wordt overwogen: een Oekraïens NAVO-lidmaatschap.

Trump en ook Poetin willen het niet.

Maar dat is wél wat er moet gebeuren: Oekraïne toelaten tot de NAVO.

Dit is het laatste deel van de serie: Lessen uit de oorlog in Oekraïne.

Deel 1 ging over de praktische oorlogservaring van Oekraïne.

Deel 2 ging over waarom Rusland niet zo zwak is als vaak wordt verondersteld.

Deel 3 laat zien waarom Oekraïense toetreding tot de NAVO een strategische meesterzet is.

Ruslands window of opportunity is nu

In 2022 probeerde Poetin met de grootschalige invasie Oekraïne te bezetten. Daar moest het niet bij blijven. Poetin eiste in 2021 bovendien de terugtrekking van de NAVO uit Oost-Europa. Hoe serieus is de Russische dreiging anno 2026 nog?

Het gaat niet goed met de Russische economie. Lange rijen voor de pomp, de boodschappen worden duurder. De oorlog legt een steeds grotere druk op de Russische economie. Er moet steeds meer geld naar tanks en Rusland snijdt in de pensioenen. Alleen soms wordt hierbij de verkeerde conclusie getrokken. Dat Rusland zwak zou zijn ofzo. En dat Rusland daarmee ongevaarlijk zou zijn ‘omdat ze “niet eens” door Oekraïne zouden komen.’ Vergis je niet. Rusland is en blijft gevaarlijk. Dat hoef je ze in Polen niet te vertellen.

“Rusland komt ‘niet eens’ door Oekraïne heen”, maar is Rusland daarmee dan ook zwak?

Er zijn van die historische data waarvan je nog precies weet waar je was. Donderdag 24 februari 2022 was zo’n moment voor mij. Mensen werden wakker met het nieuws dat Rusland Oekraïne wéér was binnengevallen. Lukashenko stelde eveneens voorafgaand aan de oorlog dat Kyiv het maar een paar dagen zou volhouden. Ook westerse militaire experts verwachtten dat Kyiv binnen 72 uur zou vallen. Maar deze Russische veldtocht die eufemistisch ‘speciale militaire operatie’ werd genoemd, duurt inmiddels net zo lang als de Eerste Wereldoorlog.

Rusland is dus niet zo sterk als we dachten. Dat is de conclusie die over het algemeen wordt getrokken nadat Russische troepen zich in april 2022 uit Noord-Oekraïne moesten terugtrekken. Maar klopt dat wel? Is het feit dat ‘Rusland “niet eens” door Oekraïne komt een bewijs dat Rusland zwak is? Of trekken we al vier jaar de verkeerde conclusie.

Is Rusland zwak of Oekraïne sterk?

Het is 24 februari 2022. Wekenlang hebben we TikTok-video’s gezien van honderden tanks die naar de Donbas werden vervoerd. Nu stoten verschillende tankcolonnes vanuit drie richtingen op naar Kyiv: vanaf de Krim in het zuiden, vanuit het oosten uit de bezette gebieden in de Donbas en vanuit Belarus in het noorden. In de eerste uren vliegen er honderden raketten en drones door het Oekraïense luchtruim. Het is oorlog in Europa.

Wie nog dacht dat het Rusland louter om de Donbas ging, wordt gelijk wakker geschud. Vrijwel alle grotere Oekraïense steden worden met raketten onder vuur genomen. De explosies zijn zelfs in het westelijk gelegen Lviv te horen. Vrouwen en kinderen verlaten halsoverkop het land. Families rijden zo snel als ze kunnen naar Warschau, Berlijn en Amsterdam. De mensen die op de vlucht slaan, dragen dezelfde kleding, rijden in dezelfde auto’s en dragen dezelfde rugtassen als wij. Alsof het ook hier had kunnen gebeuren. Het is de eerste dag van de grootste militaire operatie op het Europees continent sinds D-day.

Oekraïne leert de NAVO oorlogsvoering anno 2026. En de NAVO is gezakt

“If this had been real, you’d already be dead.”


Het is april 2026 als de Oekraïense dronepiloot naar de Zweedse NAVO-militairen kijkt die tijdens een oefening op Gotland voor de derde keer worden uitgeschakeld. De Oekraïners besturen hun gevechtsdrones alsof ze zich opnieuw aan het front in Bachmoet bevinden. De NAVO bereidt zich nog altijd voor alsof ze het tegen Al-Qaida moeten opnemen.

De oefening moest steeds worden stilgelegd zodat NAVO-troepen konden analyseren wat er nu weer fout was gegaan. Voor Oekraïne ging alles op de automatische piloot. Het was alsof bij de NAVO de cruise control stuk was. De handelingssnelheid van de Oekraïners lag veel hoger en oogde automatisch, zo niet instinctief.

Vier jaar oorlog heeft het Oekraïense leger gevormd tot een van de sterkste en meest ervaren krijgsmachten van Europa en misschien wel ter wereld.

Die ervaring is niet te koop. Maar ook Rusland heeft niet stilgezeten en oorlogservaring opgedaan. De NAVO heeft die oorlogservaring dus niet.

Beeld je dus heel even in wat er was gebeurd als Gotland geen oefening was geweest.

Waarom niet elke oorlog aan de onderhandelingstafel wordt beëindigd

“Oorlog eindigt altijd aan de onderhandelingstafel.”

Het is een bekend frame dat je vaak hoort. En laten we eerlijk zijn, het bekt ook lekker. Maar is dat ook zo? Eindigt een oorlog altijd aan de onderhandelingstafel?

Dat is maar zeer de vraag. Veel oorlogen zijn helemaal niet aan de onderhandelingstafel geëindigd. Denk hierbij maar aan de Tweede Wereldoorlog. Er werd niet met Hitler gesproken over het bevriezen van de grenzen. Anders waren wij nu een Duitse deelstaat geweest.

Een Rotterdams bombardement is bijna wekelijkse praktijk in Oekraïne

Afbeelding_bombardement_Rotterdam_14_mei_1940

Stel je voor dat er morgen 26 doden en 104 gewonden zouden vallen bij een aanslag in Rotterdam. Dat je wakker wordt met het nieuws dat de Erasmusbrug en De Kuip zijn opgeblazen. Dat flats in Feijenoord in stukken zijn gereten alsof ze van karton waren.

Klinkt dit extreem of vergezocht?

Dit is bijna de wekelijkse praktijk in Oekraïne. Mensen worden wakker en hun geboorteplaats is veranderd in een onherkenbare ruïne.

Zou zo’n aanslag in elk ander Europees land plaatsvinden, dan zouden er drie dagen van nationale rouw worden afgekondigd. In Nederland zou het onmiddellijk herinneringen oproepen aan het bombardement op Rotterdam, vandaag exact 86 jaar geleden.

In Oekraïne vinden dit soort aanslagen op steden bijna wekelijks plaats. Het haalt bijna het nieuws niet meer. En de verantwoordelijken komen er al 4 jaar mee weg.

Poetin is een bange man

Poetin is bang. Bang dat de 9-mei parade vandaag verstoord zal worden door Oekraïense drones.
Poetin wil herinnerd worden als de sterke Russische leider. De Russische leider die met ontbloot bovenlichaam gaat vissen en zich als onaantastbare macho laat fotograferen. Maar dat lijken inmiddels plaatjes voor de geschiedenisboeken te zijn. Wanneer zag u Poetin voor het laatst met ontbloot bovenlichaam? Poetin is een oude en bange man geworden. Dat is juist niet hoe hij herinnerd wil worden. Toch lijkt dat langzaam te gebeuren.

Poetin schijnt al weken in zijn bunker te zitten. Volgens Europese inlichtingendiensten vreest Poetin een aanslag op zijn leven. Daarom zijn de veiligheidsmaatregelen opgeschroefd. En dan moeten de festiviteiten rondom de 9-mei parade nog beginnen.

Heeft Oekraïne de kaarten nu wel, meneer de president?

U kunt het zich vast nog herinneren. Ruim een jaar geleden zat Volodymyr Zelenskyy in de Oval Office tegenover Vance en Trump. Het zou een historische ontmoeting worden. Zelensky kreeg te horen dat hij geen pak droeg en dat Oekraïne de kaarten niet zou hebben. Volgens Donald Trump stond de uitkomst van de oorlog in Oekraïne allang vast: als Oekraïne de Donbas niet aan Rusland zou afstaan, zou Rusland deze vanzelf innemen. De enige optie die Oekraïne dus had, was territoriale concessies doen. Althans, zo zag Trump het. Trump en Vance noemden dit realisme. We zijn een jaar verder. Rusland heeft nauwelijks progressie geboekt in Oekraïne. Kyiv produceert bovendien zelf onder andere anti-dronewapens waarvoor verschillende Golfstaten in de rij staan om met Oekraïne wapendeals te sluiten. De vraag is dus: heeft Oekraïne de kaarten nu wel?

Hoe Mark Rutte de Trumpfluisteraar werd

Als iemand u een paar jaar geleden had verteld dat Mark Rutte was gepromoveerd tot Trumpfluisteraar, had u zich waarschijnlijk verslikt in uw koffie.
We leven tenslotte in tijden waarin satire steeds moeilijker van de realiteit is te onderscheiden. Soms voelt het alsof we in een realityshow zijn beland, met als titel: Mark Rutte, de Trumpfluisteraar.

Wat mij al langer bezighoudt is het volgende: wie heeft deze ‘Daddy-strategie’ eigenlijk bedacht? Wie is op het idee gekomen dat Mark Rutte Trump moet bespelen? En werkt het? Maar belangrijker: wie draagt de verantwoordelijk als de doelstellingen niet behaald worden?

Is Poetin een product van de Sovjetunie of een geradicaliseerde dictator?

In 2012 kwamen er duizenden Russen de straat op. Ze protesteerden tegen Poetins derde ambtstermijn en eisten vrije verkiezingen in Rusland. Poetin nam het stokje weer over van Medvedev. Was Medvedev écht president geweest of jarenlang slechts de stroman van Vladimir Poetin?

Het leidde tot de grootste demonstratie in Rusland sinds de val van de Sovjetunie. Poetin leek zich niet voor te kunnen stellen dat deze protesten zomaar en van onderop waren ontstaan. Dus gaf hij de schuld hoogstpersoonlijk aan Hillary Clinton. De betogers zouden zijn ingehuurd door de CIA.

U denkt misschien: wat moet ik nu met deze anekdote?

Poetins uitspraak laat zien hoe Poetin naar (geo)politieke ontwikkelingen kijkt. Voor hem lijken gebeurtenissen en zeker demonstraties zelden spontaan te ontstaan. Of het nu protestbewegingen in Rusland zijn of revoluties in Oekraïne, ze krijgen meteen het label van buitenlandse inmenging. En het Westen krijgt vrijwel altijd de schuld.

Maar waar komt deze achterdocht vandaan?

Om dat te begrijpen kijken Vatniksoep en ik naar de oorsprong van dit wereldbeeld. Waar komt deze achterdocht vandaan en wat zijn de gevolgen daarvan?

© Hidde Bouwmeester