Vraag op een verjaardag wie Gorbatsjov was, en iemand zegt: “dat was de man die vrijheid weer naar Moskou bracht.”
In het Westen wordt hij nog altijd herinnerd als de man van de glasnost en perestrojka, de leider die de Sovjetunie een menselijk gezicht gaf. De man die geen muren bouwde, maar grenzen openstelde.
In Rusland klinkt een ander verhaal. Daar zagen velen hem als de “slapjanus” en verrader die hun eeuwenoude rijk ‘in puin achterliet.’ In de voormalige Sovjetrepublieken klinkt ook een ander perspectief. Zo herinneren ze zich in de Baltische Landen vooral de man die tanks op hen afstuurde om geweldloze demonstranten bloedig neer te slaan.
Drie perspectieven dus.
In het Westen de hervormer, in Rusland de verrader, in Oost-Europa de onderdrukker.
En misschien zegt dat verschil wel meer over onze tijd dan over hem.
De transferdeadline is vandaag verstreken.
Toch komt elke keer dezelfde vraag terug.
Mogen Nederlandse voetbalteams zaken doen met Russische clubs?
Geen zorgen, dit artikel gaat niet over voetbal.
Scroll dus niet weg, want dit artikel gaat over Rusland en over het morele geweten van Nederlandse voetbalclubs.
Wat vindt u? Is het moreel te verantwoorden om zaken te doen met Russische clubs?
Chris Woerts vindt van wel. Het is gewoon business, en hij noemde FC Utrecht denigrerend ‘moraalridders’.
FC Utrecht vond het moreel onverantwoord om zaken te doen met Spartak Moskou.
Ik vraag me af of Woerts een schuilkelder van binnen heeft gezien.
De jeugdspelers van Dynamo Kyiv en Shakhtar Donetsk namelijk wel.
Dat zijn toch even wat andere zorgen dan dat je jeugdteam degradeert.
Niet alles draait om geld. Of had je in het verleden ook spelers aan de Islamitische Staat moeten verkopen als een club uit het Kalifaat destijds de hoogste bieder was geweest?
Moreel geweten
Het gaat om een moreel geweten.
En die lijkt in de voetbalwereld vaak afwezig. Zo verkocht FC Twente Ugalde in 2024 aan Spartak Moskou.
Feyenoord wilde Ugalde weer terughalen deze zomer, maar vond de vraagprijs te hoog.
De sponsor van Spartak Moskou is Lukoil.
Dit oliebedrijf levert brandstof aan het Russische leger.
Oekraïne heeft al verschillende drone-aanvallen op olieraffinaderijen van Lukoil uitgevoerd.
Koop je dus een speler van Spartak Moskou, dan doe je zaken met een partij die direct betrokken is bij de oorlog.
Dat maakt je misschien wel medeplichtig aan de oorlog en aan Russische oorlogsmisdaden in Oekraïne.
Mensen konden zich de verwoesting van Marioepol niet voorstellen. Tot de Russische tanks Oekraïne binnenrolden. Ook de executies in Bucha en de raketaanval op station Kramatorsk konden mensen zich niet voorstellen. Tot het gebeurde. En je hoort het nu weer: Rusland zou Estland, Letland of Litouwen nooit aanvallen. Critici stellen dat zo’n aanval niet in Ruslands belang is. De vraag is of de oorlog in Oekraïne in het belang van Rusland is. Poetins beleid is doorgaans niet in Ruslands belang, maar in zijn eigen belang.
Ondertussen bouwt Rusland een nieuw leger op langs de grens met Finland. In Karelië wordt het nieuwe 44ste Legerkorps gevormd, tot 15.000 man sterk. In Oekraïne heeft Rusland ruim een half miljoen actieve militairen. De NAVO heeft slechts een paar duizend militairen paraat in de Baltische landen. Dat is te weinig om een grootschalige invasie af te stoppen. De Baltische landen vrezen om die reden dat zij na Oekraïne aan de beurt zijn.
Afgelopen zomer zat ik in de trein van Vilnius naar Kaunas en raakte daar aan de praat met een student. Ik schat dat hij begin twintig was. Hij vertelde me dat ze twee keer per maand oefenen met schieten. “Je moet voorbereid zijn op het zwarte scenario,” zei hij.
Het laat zien dat ze in de Baltische landen rekening houden met een Russische inval. Maar hoe realistisch is dat en wat zal de NAVO in zo’n geval doen?
Soms zie je iets gebeuren waarvan je meteen voelt: dit is groter dan het moment zelf.
Dat had ik bij de ontmoeting tussen Trump en Zelensky in de Oval Office, afgelopen februari (2025). Het was niet één zin, één blik of één gebeurtenis. Nee. Het zat in de houding, in de spanning in de kamer, in de pijnlijke stiltes. Je zag de breuk ontstaan. En je wist: dit gaat de geschiedenisboeken in. Tarantino had het script kunnen schrijven. En er een Oscar mee kunnen winnen.
Het gaat Rusland niet om de Russischtaligen. Het gaat Rusland niet om de ‘denazificatie’ van Oekraïne. En het gaat Moskou ook niet om de NAVO. De oorlog in Oekraïne gaat namelijk niet om Oekraïne. De oorlog gaat over Rusland. Over hoe Rusland zich moet verhouden in een wereld waarin het niet langer een wereldmacht is.
Rusland accepteert niet dat Oekraïners geen Russen zijn. Rusland lijkt de Oekraïense cultuur te willen vernietigen. Dat is de conclusie die ik in maart 2022 helaas heb moeten trekken. Dat is de conclusie die u ook zou moeten trekken. Sla Poetins essay uit 2021 erop na. Daarin wordt niet gesproken over de NAVO, maar over dat Rusland en Oekraïne één natie zijn. En dat herhaalde Poetin afgelopen vrijdag nog eens. Maar dan als rechtvaardiging om heel Oekraïne te bezetten. Niemand kan in Poetins hoofd kijken. Maar gezien het Russische handelen (het de-Oekraïniseren van bezet gebied) lijkt het doel helder te zijn: Rusland wil de Oekraïense staat zoals we die kennen vernietigen en Oekraïners russificeren.
Operatie Spiderweb zal een klassieker worden voor de militaire academie. Het had een Oscar kunnen winnen voor een spionagethriller. Paul Verhoeven zou er trots op zijn. Toch namen de NOS, RTL en De Telegraaf Ruslands term over wraak al snel over. Hoewel Poetin dit heeft gezegd, moeten Nederlandse media zich afvragen of je dat dan ook in de titel moet zetten.
Je wil immers niet als doorgeefluik van Russische propaganda dienen.
In een tijd waarin veel mensen alleen de kop lezen, is één woord genoeg om Russische framing te verspreiden.
Maar dat is het niet.
Rusland heeft namelijk helemaal geen reden nodig om oorlogsmisdaden te plegen. Al drie jaar niet.
Wraak betekent een reactie op onrecht. Rusland is geen onrecht aangedaan.
Een betere kop was: ‘Er wordt gevreesd dat Rusland Operatie Spiderweb zal aangrijpen om nieuwe oorlogsmisdaden mee te legitimeren.’
In maart leek eindelijk de urgentie er te zijn in Europa. Trump legde namelijk een bom onder de Europese veiligheidsarchitectuur. Maar twee maanden later lijkt de urgentie alweer te zijn vervlogen. Trump wil nog altijd Oekraïne voor de bus gooien en Europeanen chanteren. Het is elke keer weer hetzelfde met EU-landen: er komt een crisis en je denkt, nu gaan ze eindelijk doorpakken. Maar vervolgens zakt de urgentie weg. Weliswaar worden er stappen gezet en dat is goed, maar niet de stappen die horen bij het huidige tijdsgewricht.
Gisteren verbaasde Vladimir Poetin vriend en vijand door plotseling aan te kondigen dat hij ineens wel bereid zou zijn om te onderhandelen. Dat klinkt natuurlijk goed, maar is het ook goed nieuws? Wat is de inzet van Rusland? En is deze verenigbaar met de belangen van Oekraïne? Allereerst, in deze analyse zal centraal staan wat Rusland en wat Oekraïne uit de onderhandelingen willen halen en hoe we ‘Ruslands bereidheid tot onderhandelen’ moeten interpreteren. Is dit een serieuze poging van Rusland of niet?
Het verleden heeft laten zien dat Rusland een voorkeur heeft voor bevroren conflicten. Zo heeft Rusland verschillende conflicten weten te bevriezen om ze later weer te laten ontdooien wanneer het ze goed uitkwam. Een voorbeeld hiervan is het conflict met Georgië. Bijvoorbeeld Abchazië & Zuid-Ossetië. In de vroege jaren negentig hielp Rusland deze republiekjes om een autonome status te verkrijgen. Maar toen het Rusland uitkwam, lieten ze de spanningen weer oplopen, waarmee in 2008 de Russisch-Georgische oorlog kon worden gelegitimeerd.
“Wie sneuvelt in de strijd om het heilige land, wordt van alle zonden gezuiverd en treedt rechtstreeks het paradijs binnen.”
U denkt wellicht dat ik hier de leider van Al-Qaida citeer. Maar dit komt toch echt uit de mond van de Russische patriarch Kirill. Sterven voor Rusland is geen verlies, maar verlossing. Een paspoort naar de hemel. Aldus de patriarch.
Dit is niet alleen Poetins oorlog. Dit is Ruslands oorlog. Meer dan de helft van de Russen vindt dat Oekraïne van hen is en dat het als onafhankelijk land simpelweg niet hoort te bestaan. Poetin noemde de Oekraïense staat zelfs een historische vergissing.
Maar maak je geen illusies. Mocht Poetin morgen van de trap vallen en zijn nek breken, dan stopt deze oorlog niet. Het Oekraïense luchtafweer zal ook dan, nog dagelijks overuren draaien.
Maar als je het commentaar in Nederland hoort, dan lijkt het alsof enkel Poetin en de elite in Moskou schuldig zijn aan de oorlogsmisdaden, en niet de Russische bevolking.
Voor dit artikel sprak ik met Oksii, een Oekraïense die via sociale media fondsen werft voor Oekraïne en daarnaast Russische mythes bestrijdt.
Rusland is eigenlijk een soort detective. Ze sporen altijd wel ergens ‘nazi’s’ op. Geheel toevallig vindt Rusland deze ‘nazi’s’ altijd in landen die willen breken met Poetins staatsmodel. En geheel toevallig is Rusland er altijd als de kippen bij om die landen van hun ‘nazi’s’ te ‘bevrijden.’ Met een naziprobleem heeft Moskou overigens geen enkel probleem: het steunt openlijk de AfD. Deze partij vindt dat Duitsland geen schaamte hoeft te hebben voor haar naziverleden. Ook bij het Russische huurlingenleger, de Wagnergroep, melden zich vooral criminelen en doorgewinterde neonazi’s aan. De oorlog in Oekraïne draait dus allesbehalve om ‘neonazi’s’. Wie de oorlog in Oekraïne dus echt wil begrijpen, zal moeten uitzoomen. De oorlog in Oekraïne gaat namelijk niet om Oekraïne, maar om Rusland.
