Een ander perspectief prima, geen alternatieve feiten
Gisteren stuitte ik op een stuk uit de Volkskrant dat moest doorgaan voor een ingezonden brief (zie de afbeelding hieronder). Een opiniestuk dus. Nou in feite was het fictie. Niet iedereen hoeft dezelfde mening te hebben, liever niet. Maar als je een opiniestuk schrijft in een kwaliteitskrant, dan is het wel belangrijk dat de feiten kloppen. Helaas was dat hierbij niet het geval.
Ander narratief
Want wat was er aan de hand. In het stuk wordt beweerd dat het “Westerse narratief” volledig onjuist is en er naar het Russisch perspectief moet worden gekeken om de oorlog te begrijpen. Op zich is het goed om het vanuit een ander perspectief te bekijken. Maar een ander perspectief betekent niet dat je ook andere feiten hebt. En dat is precies het probleem.
Censuur
Ik krijg dan vaak de vraag: is het dan niet gewoon een mening? Nee, dat is het niet. Iets beweren wat niet klopt is geen mening. Dat is een gevaarlijke oprekking van een mening. Hier worden claims gemaakt die op zijn best misleidend zijn en in het slechtste geval leugens zijn. En dat hoort niet thuis in een kwaliteitskrant. Ik neem aan dat ik hierin niet alleen sta. Toch? Juist om de kwaliteit en pluriforme meningsuiting in ons publieke debat te beschermen, is het belangrijk dat meningen niet gebaseerd worden op verzinsels. En al helemaal niet kritiekloos worden geplaatst in een krant.
Alternatieve feiten
De eerste claim die wordt gemaakt, is dat het Rusland enkel en alleen om de Russischtaligen zou gaan. Dat is onjuist. Dit is geen mening, of een ander perspectief. Dit is gewoon niet waar. Het is een leugen. Vindt u dit een zware aantijging? Laten we dan naar de feiten kijken. De grootste aanvallen vinden voortdurend plaats op Russischtalige gebieden. Het verzet tegen de Russische bezetter, vond plaats onder de Russischtalige bevolking, zoals in Kherson totdat ze in het najaar van 2022 bevrijd werden door het Oekraïense leger. Het idee dat de oorlog om Russischtaligen zou gaan is daarmee op zijn minst misleidend te noemen.
Neutraal
Daarnaast wordt geclaimd dat Rusland een neutraal Oekraïne wil hebben en dat ze dan Oekraïne niet als een bedreiging zullen zien. Dat zie ik toch anders. Wanneer wij in Europa denken aan neutraliteit, dan zien we vaak Zwitserland voor ons. Een land dat kan optreden als mediator. Voor Rusland betekent neutraal in feite een land dat haar(geo)politiek heeft ingericht zoals Belarus. Een de facto vazalstaat van Rusland.
Demonstraties
Daarnaast wordt in de open brief geclaimd dat de Maidanrevolutie een staatsgreep is. Het is het bekende riedeltje van de Russische propaganda. Maar dat maakt het nog niet waar. De opstand tegen een steeds autoritairder wordende president, is geen staatsgreep, maar een demonstratie.
De Oekraïense samenleving is een keiharde samenleving voor politici. Politici worden zelden herkozen. Toen Janoekovitsj, de zittende president in 2013-2014, het associatieverdrag met de Europese Unie verscheurde en een verdrag met Rusland tekende kwamen velen in opstand. Aanvankelijk tegen corruptie. De fout van Janoekovitsj was dat hij voet bij stuk hield. Dat niet alleen, hij begon zelfs op betogers te schieten, waar ook doden bij vielen. Toen de druk hem te groot werd vluchtte hij naar Rusland. Zo’n held was hij dus ook niet. De nieuwe interim-regering schreef onmiddellijk nieuwe verkiezingen uit. Erg opmerkelijk voor een staatsgreep, nietwaar?
Een tijdje terug kwamen Oekraïners weer in opstand. Ditmaal tegen Zelensky na het inperken (of de dreiging ervan) van bepaalde van anti-corruptiewetgeving. De moraal van het verhaal is dat Oekraïners vaker in opstand komen. Daar hebben ze het buitenland helemaal niet voor nodig. Wie denkt dat Oekraïne dat alleen doet met steun vanuit het buitenland, begrijpt Oekraïne niet.
Vredesakkoord?
Een paar dagen voor de grootschalige oorlog begon, hebben westerse leiders er veel aan gedaan om een Russische invasie af te wenden. Er werd zelfs aangekondigd dat het NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne niet aan de orde was. Het was allemaal voor Rusland niet genoeg. Toch geeft Richard Montijn het Westen de schuld dat de oorlog niet kon worden voorkomen. Dat is niet alleen een opmerkelijk standpunt, het is een feitenvrije bewering. Je zou het een leugen kunnen noemen.
Een echt Russisch perspectief
Ik realiseer me heel goed dat je terughoudend moet zijn om iemand te beletten in het uiten van zijn mening. In een open brief, mag je immers een uitgesproken standpunt innemen. Dat is zelfs goed. Maar de feiten moeten wel kloppen. Je kunt niet beweren dat het Rusland om de Russischtaligen gaat, terwijl ze juist raketten afvuren op Russischtalige steden, zoals in Kharkiv en Kherson. In Kherson schiet Rusland zelfs drones af om bewust mensen mee te verwonden. Russische bloggers (diehard nationalisten in dit geval) noemen het een ‘human safari.’ Dat is het Russische perspectief die imperialistische mindset.
Imperialisme
Misschien, heel misschien ging het Rusland nooit om de Russischtaligen. Heel misschien, ging het Rusland nooit om die zogenaamde neutrale status van Oekraïne. Misschien ging het Rusland simpelweg om oldschool imperialisme. Waar Engeland, Frankrijk, Duitsland en wij Nederlanders ook niet vies van waren.
Geen alternatieve feiten
Een krant moet altijd de ruimte bieden aan andere meningen. Ik had graag een ander perspectief dan het westerse perspectief gezien. Maar een ander perspectief, zijn geen andere feiten. Bij een ander perspectief denk ik eerder aan het perspectief van Russische soldaten die niet wisten wat ze gingen doen in Oekraïne. Of de gevolgen voor de koopkracht van de Russen vanwege de oorlog. Of hoe Russen aankijken tegen de oorlog en wie ze daarvan de schuld geven. Dat is een ander perspectief. Wat Richard beweert is feitenvrij gebrabbel. Het is alsof Medvedev deze brief onder een schuilnaam heeft geschreven.
Kwaliteitskrant
Een kwaliteitskrant als de Volkskrant moet een disclaimer plaatsen bij zulke opinies die eerder op fictie lijken dan op een opiniestuk. Het is belangrijk dat er geen onjuiste claims aan lezers worden gepresenteerd als feiten. En dat gebeurt helaas wel. Daarom besteed ik mijn vrije zaterdag om het een en ander te verduidelijken. Bedankt voor het lezen. Mocht u mijn werk waarderen, dan mag u altijd een donatie doen en daarbij maakt u mijn werk mede mogelijk.