“De NAVO heeft Oekraïne nodig om een geloofwaardige afschrikking te kunnen realiseren tegen Rusland.” Wie dit begin 2022 had gezegd, werd waarschijnlijk voor gek verklaard.
Inmiddels zijn we bijna vier en een half jaar verder, en Oekraïne verweert zich nog steeds dapper tegen Rusland. Tegen wil en dank hebben de Oekraïense krijgsmacht en inlichtingendiensten de nodige oorlogservaring opgedaan. Daardoor weten zij nu vaak beter dan hun westerse bondgenoten hoe Ruslands gedrag kan worden geïnterpreteerd en hoe er het beste op Rusland gereageerd moet worden. Een ander gevolg van het voortdurende Russische oorlogsgeweld tegen Oekraïne is dat de Oekraïense drone- en antidrone-innovaties tot de betere ter wereld behoren. Zo kan Oekraïne met drones ver achter het front aanvallen uitvoeren en daarmee de Russische logistiek ernstig in de problemen brengen. Oekraïne is dus de ideale kandidaat om NAVO-lid te worden, zou je zeggen.
Niet als het aan Trump ligt. Trump was bij zijn tweede termijn als president glashelder: de oorlog in Oekraïne zou binnen 24 uur voorbij zijn. En over een toetreding van Oekraïne tot de NAVO, daarover wordt onder Trump niet langer gesproken.
Toch is een Oekraïens NAVO-lidmaatschap de eenvoudigste manier om tot een duurzame vrede te komen. Uiteraard zijn er allerlei andere opties denkbaar, zoals veiligheidsgaranties voor Oekraïne, NAVO-troepen in Oekraïne of een Israël-constructie. Die opties klinken stuk voor stuk acceptabel en constructief. Toch is het niets anders dan om de hete brij heen draaien, omdat de eenvoudigste oplossing niet eens wordt overwogen: een Oekraïens NAVO-lidmaatschap.
Trump en ook Poetin willen het niet.
Maar dat is wél wat er moet gebeuren: Oekraïne toelaten tot de NAVO.
Dit is het laatste deel van de serie: Lessen uit de oorlog in Oekraïne.
Deel 1 ging over de praktische oorlogservaring van Oekraïne.
Deel 2 ging over waarom Rusland niet zo zwak is als vaak wordt verondersteld.
Deel 3 laat zien waarom Oekraïense toetreding tot de NAVO een strategische meesterzet is.
In 2022 probeerde Poetin met de grootschalige invasie Oekraïne te bezetten. Daar moest het niet bij blijven. Poetin eiste in 2021 bovendien de terugtrekking van de NAVO uit Oost-Europa. Hoe serieus is de Russische dreiging anno 2026 nog?
Het gaat niet goed met de Russische economie. Lange rijen voor de pomp, de boodschappen worden duurder. De oorlog legt een steeds grotere druk op de Russische economie. Er moet steeds meer geld naar tanks en Rusland snijdt in de pensioenen. Alleen soms wordt hierbij de verkeerde conclusie getrokken. Dat Rusland zwak zou zijn ofzo. En dat Rusland daarmee ongevaarlijk zou zijn ‘omdat ze “niet eens” door Oekraïne zouden komen.’ Vergis je niet. Rusland is en blijft gevaarlijk. Dat hoef je ze in Polen niet te vertellen.
Er zijn van die historische data waarvan je nog precies weet waar je was. Donderdag 24 februari 2022 was zo’n moment voor mij. Mensen werden wakker met het nieuws dat Rusland Oekraïne wéér was binnengevallen. Lukashenko stelde eveneens voorafgaand aan de oorlog dat Kyiv het maar een paar dagen zou volhouden. Ook westerse militaire experts verwachtten dat Kyiv binnen 72 uur zou vallen. Maar deze Russische veldtocht die eufemistisch ‘speciale militaire operatie’ werd genoemd, duurt inmiddels net zo lang als de Eerste Wereldoorlog.
Rusland is dus niet zo sterk als we dachten. Dat is de conclusie die over het algemeen wordt getrokken nadat Russische troepen zich in april 2022 uit Noord-Oekraïne moesten terugtrekken. Maar klopt dat wel? Is het feit dat ‘Rusland “niet eens” door Oekraïne komt een bewijs dat Rusland zwak is? Of trekken we al vier jaar de verkeerde conclusie.
Is Rusland zwak of Oekraïne sterk?
Het is 24 februari 2022. Wekenlang hebben we TikTok-video’s gezien van honderden tanks die naar de Donbas werden vervoerd. Nu stoten verschillende tankcolonnes vanuit drie richtingen op naar Kyiv: vanaf de Krim in het zuiden, vanuit het oosten uit de bezette gebieden in de Donbas en vanuit Belarus in het noorden. In de eerste uren vliegen er honderden raketten en drones door het Oekraïense luchtruim. Het is oorlog in Europa.
Wie nog dacht dat het Rusland louter om de Donbas ging, wordt gelijk wakker geschud. Vrijwel alle grotere Oekraïense steden worden met raketten onder vuur genomen. De explosies zijn zelfs in het westelijk gelegen Lviv te horen. Vrouwen en kinderen verlaten halsoverkop het land. Families rijden zo snel als ze kunnen naar Warschau, Berlijn en Amsterdam. De mensen die op de vlucht slaan, dragen dezelfde kleding, rijden in dezelfde auto’s en dragen dezelfde rugtassen als wij. Alsof het ook hier had kunnen gebeuren. Het is de eerste dag van de grootste militaire operatie op het Europees continent sinds D-day.
“If this had been real, you’d already be dead.”
Het is april 2026 als de Oekraïense dronepiloot naar de Zweedse NAVO-militairen kijkt die tijdens een oefening op Gotland voor de derde keer worden uitgeschakeld. De Oekraïners besturen hun gevechtsdrones alsof ze zich opnieuw aan het front in Bachmoet bevinden. De NAVO bereidt zich nog altijd voor alsof ze het tegen Al-Qaida moeten opnemen.
De oefening moest steeds worden stilgelegd zodat NAVO-troepen konden analyseren wat er nu weer fout was gegaan. Voor Oekraïne ging alles op de automatische piloot. Het was alsof bij de NAVO de cruise control stuk was. De handelingssnelheid van de Oekraïners lag veel hoger en oogde automatisch, zo niet instinctief.
Vier jaar oorlog heeft het Oekraïense leger gevormd tot een van de sterkste en meest ervaren krijgsmachten van Europa en misschien wel ter wereld.
Die ervaring is niet te koop. Maar ook Rusland heeft niet stilgezeten en oorlogservaring opgedaan. De NAVO heeft die oorlogservaring dus niet.
Beeld je dus heel even in wat er was gebeurd als Gotland geen oefening was geweest.
“Oorlog eindigt altijd aan de onderhandelingstafel.”
Het is een bekend frame dat je vaak hoort. En laten we eerlijk zijn, het bekt ook lekker. Maar is dat ook zo? Eindigt een oorlog altijd aan de onderhandelingstafel?
Dat is maar zeer de vraag. Veel oorlogen zijn helemaal niet aan de onderhandelingstafel geëindigd. Denk hierbij maar aan de Tweede Wereldoorlog. Er werd niet met Hitler gesproken over het bevriezen van de grenzen. Anders waren wij nu een Duitse deelstaat geweest.
