Wie Rusland reduceert tot een middelgrote economie, vergelijkbaar qua BBP met Italië, komt al snel tot geruststellende conclusies: de Europese Unie is duidelijk een maatje te groot voor Rusland. Precies die houding heeft ertoe geleid dat Europa Russisch militair avonturisme telkens opnieuw onderschatte.
Die redenering is wijdverbreid en werd verwoord in een betoog van onder meer David Michels op Joop. Er is zeker sprake van een Russische dreiging, maar Moskou is geen doorslaggevende militaire bedreiging voor een verenigd Europa, omdat de Russische economische en industriële basis daarvoor tekortschiet.
Het is een conclusie die geruststellend oogt. Maar klopt zij ook, of is zij te optimistisch? Een militaire confrontatie tussen Rusland en de EU wordt overzichtelijk gepresenteerd. Maar een confrontatie met Rusland is niet overzichtelijk. Oorlogen zijn juist chaotisch. In korte tijd moeten er onder hoge druk keuzes worden gemaakt die de toekomst van ons continent zullen bepalen.
De fixatie op BBP-tabellen en IMF-ranglijsten ontneemt Europa het gevoel van urgentie. Zij wekt bij Europeanen het gevoel dat Rusland, gezien zijn beperkte economische macht, geen werkelijk gevaar vormt. Maar schijn bedriegt. Juist deze schijnzekerheid ondermijnt het gevoel van urgentie, terwijl snelle Europese herbewapening noodzakelijk is. Zeker met het oog op het wegvallen van de Amerikaanse veiligheidsparaplu.
Maar onderschatten mensen die denken dat een Russische aanval beheersbaar blijft, niet de impact en complexiteit daarvan? Aanvankelijk lijken oorlogen vaak beheersbaar. Dat zijn ze zelden. Oorlogen worden niet gewonnen op papier, maar door adequaat handelen, militaire paraatheid en de bereidheid om te vechten.
De vraag is dus niet of de Europese Unie economisch sterker is dan Rusland, maar tot welke offers we bereid zijn te gaan. En misschien is het beeld van Europeanen die conflicten ontwijken in plaats van onder ogen zien een ongemakkelijke waarheid die we liever niet willen toegeven.
Het einde van het jaar nadert. De hertenbiefstuk is op, de wijn heeft rijkelijk gevloeid en ergens knaagt de schaamte. Niet alleen over wat er op tafel stond, maar ook over het geopolitieke jaar 2025. Want dit was geen gewoon jaar. Een jaar geleden waarschuwde ik al in het eindejaarsverslag van 2024 dat 2025 een tornado kon worden, met schade die lang zou blijven doorwerken. Nu rest de ongemakkelijke vraag: was die waarschuwing overdreven, of juist te mild? Hoe kijkt u terug op storm Donald?
Een man hield een vlag in zijn hand.
Een vrouw zat opgesloten in een metalen container van twee bij twee meter.
Een jongen vroeg om een telefoon om zijn vader te bellen, misschien wel voor de laatste keer.
Dit is geen passage uit een nieuwe oorlogsfilm, maar echte verhalen uit bezet-Oekraïne.
Maxim werd geslagen omdat hij een Oekraïense vlag vasthield.
Tatyana werd opgesloten omdat ze met hem was.
Alexey werd meegenomen omdat hij wilde zijn wie hij was. Een Oekraïner en geen Rus.
Hun verhalen zijn geen incidenten. Alle drie werden ze in april 2022 naar ‘her-educatiekampen’ gestuurd.
Deze verhalen laten zien wat Rusland in bezet-Oekraïne doet.
Dat er een geopolitieke omwenteling plaatsvindt, dat hoef ik u niet te vertellen.
Het is zelfs bijna een cliché geworden.
Toch zal ik deze boodschap moeten herhalen.
Want politici lijken de urgentie volledig te missen: Europeanen kunnen niet langer voor hun veiligheid op Amerika vertrouwen.
Vandaar deze oproep aan politici om de realiteit onder ogen te zien, hun oordoppen op te bergen en de sleutel weg te gooien.
Stop met het pessimisme, want door efficiënt samen te werken kan er namelijk heel veel wél.
Vraag op een verjaardag wie Gorbatsjov was, en iemand zegt: “dat was de man die vrijheid weer naar Moskou bracht.”
In het Westen wordt hij nog altijd herinnerd als de man van de glasnost en perestrojka, de leider die de Sovjetunie een menselijk gezicht gaf. De man die geen muren bouwde, maar grenzen openstelde.
In Rusland klinkt een ander verhaal. Daar zagen velen hem als de “slapjanus” en verrader die hun eeuwenoude rijk ‘in puin achterliet.’ In de voormalige Sovjetrepublieken klinkt ook een ander perspectief. Zo herinneren ze zich in de Baltische Landen vooral de man die tanks op hen afstuurde om geweldloze demonstranten bloedig neer te slaan.
Drie perspectieven dus.
In het Westen de hervormer, in Rusland de verrader, in Oost-Europa de onderdrukker.
En misschien zegt dat verschil wel meer over onze tijd dan over hem.
