Heeft Oekraïne de kaarten nu wel, meneer de president?
U kunt het zich vast nog herinneren. Ruim een jaar geleden zat Volodymyr Zelenskyy in de Oval Office tegenover Vance en Trump. Het zou een historische ontmoeting worden. Zelensky kreeg te horen dat hij geen pak droeg en dat Oekraïne de kaarten niet zou hebben. Volgens Donald Trump stond de uitkomst van de oorlog in Oekraïne allang vast: als Oekraïne de Donbas niet aan Rusland zou afstaan, zou Rusland deze vanzelf innemen. De enige optie die Oekraïne dus had, was territoriale concessies doen. Althans, zo zag Trump het. Trump en Vance noemden dit realisme. We zijn een jaar verder. Rusland heeft nauwelijks progressie geboekt in Oekraïne. Kyiv produceert bovendien zelf onder andere anti-dronewapens waarvoor verschillende Golfstaten in de rij staan om met Oekraïne wapendeals te sluiten. De vraag is dus: heeft Oekraïne de kaarten nu wel?
Zelfverklaarde realisten
Wie een jaar geleden stelde dat Oekraïne niet moest zwichten voor de powerplay van Donald Trump, werd al snel activistisch genoemd. Zelfverklaarde realisten stelden dat als Oekraïne niet zou inbinden, het volgende voorstel nog desastreuzer voor Oekraïne zou worden, aangezien de VS had aangekondigd dat ze een aanzienlijk deel van hun steun aan Oekraïne zouden intrekken. Maar is dat ook gebeurd? Staat Oekraïne er slechter voor dan een jaar geleden?
Een jaar later blijkt Rusland nauwelijks territoriale successen te hebben behaald. Dus wie zijn hier nu precies de realisten? Mensen die beweerden dat Oekraïne moest inbinden, of dat inbinden de situatie alleen maar zou verergeren?
Retoriek
Over Donald Trump wordt vaak beweerd dat je moet kijken naar wat hij doet en niet louter naar wat hij zegt. Daar ben ik het mee eens. Niet alles wat Trump roept, wordt namelijk ook omgezet in beleid. Het is daarom verleidelijk om Trumps houding tegenover Oekraïne vanuit dat perspectief te zien: dat het allemaal retoriek zou zijn en dat Trump een doorsnee republikein zou zijn. Maar dat zou te simpel zijn.
Feiten
De feiten laten namelijk iets anders zien. Zo weigerde de regering Trump om de Russische invasie in de VN-Veiligheidsraad als een daad van agressie te bestempelen. Daarmee voegde het zich in het rijtje met onder andere Iran en Noord-Korea. Dat zijn echt landen waaraan je je wilt spiegelen. Daarnaast laat het Kiel Instituut zien dat de Amerikaanse steun aan Oekraïne tussen 2024 en 2025 fors is afgenomen. Vicepresident J.D. Vance noemde dit zelfs een van de dingen waar hij trots op was. Kortom, het blijft niet bij retoriek.
Zelfvoorzienend Oekraïne
Anders dan zelfverklaarde vredesactivisten en realisten beweerden, had Oekraïne zeker andere opties. Mede dankzij de Europese Unie kan Oekraïne inmiddels een aanzienlijk deel van de wapens zelf produceren. Daarnaast behoort de Oekraïense drone-industrie tot een van de beste ter wereld en zijn de anti-dronewapens van Kyiv kostenefficiënter dan westerse varianten. Daardoor zijn zelfs Golfstaten geïnteresseerd in deze innovaties en ook Europese krijgsmachten kijken met belangstelling naar deze ontwikkeling.
Front
Aan het begin van Donald Trumps tweede ambtstermijn zag je Rusland nog kleine militaire successen boeken. Inmiddels is Rusland dat momentum allang kwijt. Dat niet alleen, ook lijdt het zware verliezen aan manschappen. Soms verliest Rusland meer dan duizend manschappen op één dag. Dat kun je niet jaren volhouden. Bovendien lijkt de Russische economie steeds meer de gevolgen van de oorlog te ondervinden, waardoor Russen het in de portemonnee beginnen te voelen. Toch zijn er geen indicaties die erop wijzen dat Rusland bereid zou zijn tot daadwerkelijke onderhandelingen om een duurzame vrede te bewerkstelligen.
Oekraïens succes
Voor Oekraïne is het daarom moreel en strategisch positief dat ze sinds maart 50 vierkante kilometer grondgebied hebben weten te bevrijden op de Russische bezetter. Maar dat het aan het front relatief goed gaat, betekent niet dat Rusland geen schade aanricht. Integendeel. Nog altijd voert Rusland bijna dagelijks bombardementen uit op ziekenhuizen en scholen. Nog altijd wordt het energienetwerk van Oekraïne beschoten. Zo zat een aanzienlijk deel van de Oekraïense bevolking afgelopen winter zonder water, gas en elektriciteit. En dat bij 20 graden onder nul.
Kholodomor
Dit zijn geen toevallige afzwaaiers. Nee, het is een bewuste strategie. Een strategie om duizenden Oekraïners dood te laten vriezen. Dit wordt inmiddels door onder andere de Atlantic Council aangeduid als een kholodomor: een variant op de Holodomor. De Holodomor was het bewust uithongeren van mensen; de kholodomor is het bewust doodvriezen van mensen.
Oekraïne had wel opties
Wie bewust probeert duizenden Oekraïners dood te laten vriezen, kan moeilijk beweren dat Rusland tevreden zou zijn met de Donbas. Daarom werken territoriale concessies niet. Een staat waar op de staatstelevisie genocidale oproepen worden gedaan, maak je niet tevreden met territoriale concessies. Echte realisten onderkennen dat, zelfverklaarde realisten doen dat vanzelfsprekend niet.
Inmiddels heeft Oekraïne verschillende gebieden weten te bevrijden, sluit het wapendeals met verschillende Golfstaten en draait de Oekraïense wapenindustrie op volle toeren. Hierdoor zal Oekraïne, als de oorlog ooit voorbij is, een van de grote wapenexporteurs kunnen worden voor Europese krijgsmachten. De Europese steun voor Oekraïne is in die zin een win-winsituatie. Oekraïne zou op termijn bijvoorbeeld ook kostenefficiënte drones aan Europese NAVO-landen kunnen verkopen.
Dus, president Trump, heeft Oekraïne de kaarten nu wel? Uw bondgenoten in het Midden-Oosten vinden namelijk van wel.