Wie kritisch op de VS is, moet vóór investeringen in defensie zijn
De wereld wordt steeds complexer en ingewikkelder. Juist om daaraan te kunnen ontsnappen, is zwart-wit denken aantrekkelijk.
Een week geleden kwam de Nieuwe Vredesbeweging met de claim over het nieuwe kabinet dat er ‘geen extra bedden en woningen komen, maar wel bommen.’ Natuurlijk begrijp ik ook dat je op sociale media het ietwat scherper formuleert. Dat doen we allemaal weleens en ik denk u ook.
Alleen moet het wel kloppen.
Niet investeren in defensie heeft ook een prijs. Namelijk dat we minder efficiënt zijn om hybride operaties te neutraliseren. En als een sabotageactie, zoals bijvoorbeeld het lamleggen van de waterleiding eenmaal slaagt, dan kunnen ziekenhuizen en bejaardentehuizen dus zonder water en stroom komen te zitten. Investeren in defensie gaat dus niet louter om meer bommen. Het gaat ook om het beschermen van kwetsbaren. Want ook uw oude oma of moeder kan in de problemen komen als er 48 uur geen water uit de kraan komt.
Meer budget dan Rusland
De roep om investeringen klinkt vanuit een budgettair oogpunt misschien wat vreemd. Want de EU-lidstaten geven gezamenlijk meer uit aan defensie dan Rusland. En dat terwijl Rusland in oorlog is. Publicist Ewald Engelen was kritisch over de noodzaak van investeren in defensie. Maar zou de vraag daarom niet moeten zijn of geld wel de juiste manier is om de Russische militaire slagkracht aan af te kunnen lezen?
Geld zegt niet genoeg
Misschien laat Engelen hier onbedoeld zien dat het focussen op geld ontoereikend is. Door de Russische militaire slagkracht te baseren op een neoliberaal kostenplaatje, loop je het gevaar om Ruslands militaire capaciteiten te onderschatten. Bovendien schieten we nu noodgedwongen drones uit de lucht met peperdure raketten.
Oekraïne laat echter zien dat er kost-efficiëntere manieren zijn om drones van een paar honderd euro mee te neutraliseren. Wat wij nu doen is een chirurg inzetten voor iedereen die met teenklachten naar de huisarts gaat. Terwijl de specialistische zorg al onderbezet is. Geen wonder dat we meer uitgeven aan defensie dan Rusland. Maar laat dit niet eerder de noodzaak zien voor investeringen?
De kosten
Het is altijd goed dat je scherp bent op de kosten. Je kunt elke euro maar een keer uitgeven. Toch zul je moeten uitkijken dat je hierin niet doorslaat. De standaarden van Rusland mogen voor ons nooit de standaard worden. Zo is het voor Rusland acceptabel om heel erg veel slachtoffers onder de eigen gelederen te aanvaarden. Soms worden omgekomen of gewonde soldaten zelfs onterecht als deserteurs aangemerkt, om zo onder het compenseren van nabestaanden uit te kunnen komen. Zulke praktijken zouden in een samenleving als de onze ondenkbaar zijn. Gelukkig maar.
De Slag bij Bachmoet illustreerde namelijk dat de Russische samenleving bereid was om veel eigen verliezen te aanvaarden. Het is goed dat je scherp bent op de kosten en het zal zeker kost-efficiënter moeten, maar het mag nooit een race to the bottom worden. Westerse krijgsmachten zullen voor nabestaanden altijd goede nazorg leveren en dat kost ook geld.
Corruptie
Het is bovendien geen publiek geheim dat corruptie een probleem is in Rusland. Op de Transparency Index staat Rusland op plek 154, net iets boven Zimbabwe, terwijl Nederland op plek negen staat. Hierdoor kunnen de kosten in Rusland op papier veel lager uitvallen, dan ze in werkelijkheid zijn. Mensen die goede connecties hebben met het Kremlin kunnen hierdoor veel geld verdienen ten koste van de Russische belastingbetaler wanneer de kosten op papier lager liggen, dan ze in werkelijkheid zijn.
Gelukkig bestaat in Nederland net zoals in de meeste EU-landen hiervoor goede wetgeving. De kosten zijn daardoor transparanter. Het is dus de vraag of de kosten die Rusland openbaar maakt wel kloppen. Hoewel het in de EU verre van kosten-efficiënt is, zijn de gemaakte kosten wel transparant. Dat kun je niet met zekerheid over Rusland zeggen.
Geld
Wanneer geld als enige indicator wordt gebruikt, kan dit er onbedoeld toe leiden dat Ruslands militaire slagkracht ernstig wordt onderschat. En dat lijkt niemand te willen. Ook tegenstanders van defensieinvesteringen niet. Door jarenlange bezuinigingen op onze krijgsmacht is er bijvoorbeeld ook veel kennis en kunde verloren gegaan. Extra geld helpt defensie om de kennis weer in te kunnen kopen, maar het is lang niet genoeg.
Andere indicatoren
Daarom is het belangrijk om ook naar andere indicatoren te kijken. Zo heeft Rusland net als Oekraïne aanzienlijk veel oorlogservaring opgedaan. Iets wat in West-Europese krijgsmachten ontbreekt. Daarnaast is zoals eerder vermeld, Rusland bereid tot meer eigen slachtoffers dan in de meeste Europese samenlevingen aanvaardbaar is.
Bovendien is de oorlog in Oekraïne namelijk qua schaal op geen enkele manier te vergelijken met de zogenaamde vredesmissies van Europese krijgsmachten. Daarom kun je de militaire slagkracht van een land niet louter aflezen aan het bedrag dat een land in de krijgsmacht heeft gestoken.
Strategisch debat
Het probleem is dat in Nederland er nauwelijks sprake is van een strategisch debat. De defensiedebatten gaan primair over de kosten en dat is precies ook het probleem als het over de Russische dreiging gaat. Het moet namelijk over strategische keuzes gaan. Moeten we wel of geen Amerikaanse wapensystemen kopen en kan onze kritieke infrastructuur nog op Amerikaanse services blijven draaien? Helaas waren de defensiedebatten de afgelopen jaren vooral een budgettaire afweging, niet een strategische.
Amerika
Europeanen zijn namelijk enorm afhankelijk van de Verenigde Staten. Dit was altijd al zo en was ook al langer een probleem. Alleen met Donald Trump als president van de Verenigde Staten is dat veel zichtbaarder geworden.
Onder Donald Trump hebben de Verenigde Staten echt een andere weg ingeslagen. Deze Amerikaanse regering is ambigu over het naleven van artikel 5: een aanval op één is een aanval op allen. Dit legt een bom onder de Europese veiligheidsarchitectuur en daar kan Rusland gebruik van maken.
Kill-switch?
En dat is niet alles. Een jaar geleden ontstonden er geruchten dat er een kill-switch was, waarmee de Verenigde Staten bepaalde wapensystemen die door Europeanen worden gebruikt zou kunnen uitschakelen. Dit bleek toch genuanceerder te liggen. Hoewel, er niet zoiets als een kill-switch bestaat, blijven Europeanen afhankelijk van de Amerikaanse onderdelen en software updates. Hierdoor kunnen F-35 wel op termijn onbruikbaar worden door het ontbreken van cruciale onderdelen en updates. Vandaar dat sommige landen ook Eurofighters overwegen.
Toestemming
En helaas is ook dit niet alles. Vooral op het gebied van Oekraïnepolitiek bestaat er een conflict tussen Washington en Brussel. Het probleem is dat Europeanen nu toestemming moeten vragen aan de Verenigde Staten om Amerikaanse wapensystemen binnen de Europese krijgsmacht te leasen aan Oekraïne. Ook dit laat de noodzaak zien waarom veel landen minder Amerikaanse wapensystemen willen hebben.
Stel je het eens voor, je koopt een gloednieuwe auto. Maar je moet de plaatselijke Renaultdealer bellen om toestemming te vragen om je auto uit te lenen. Dat is toch absurd? Daarom zul je misschien wel gehele wapensystemen moeten vervangen. Maar zoiets kan jaren duren. Toch zul je hier wel mee moeten beginnen. Het investeringsdebat zou daarom niet alleen over Rusland moeten gaan, maar ook over strategische autonomie van Europese krijgsmachten en dus ook die van Nederland.
Investeren
Ook om die reden zullen de defensie-uitgaven omhoog moeten. Zodat Europeanen langzamerhand minder afhankelijk kunnen worden van de Verenigde Staten en daarmee zelfstandig hun eigen continent kunnen verdedigen tegen (hybride) aanvallen van buitenaf. Maar naast meer geld, zullen we ook kost-efficiënter moeten worden. Daarnaast zullen Europeanen hun eigen wapensystemen moeten produceren en ontwikkelen.
Boter bij de vis
Wat opvalt is dat de Nieuwe Vredesbeweging enorm kritisch is als het gaat over de Verenigde Staten en diens imperialisme. Je zou dus verwachten dat ze een autonomer en onafhankelijker Europa zouden toejuichen, zodat Europanen een kritischere houding kunnen hebben tegenover Washington. Zeker gezien 40 procent van de Amerikanen nog altijd achter Trump staat.
Zet je dus niet in op een strategisch autonomer Europa, dan zul je uiteindelijk naar de pijpen van de Amerikaanse president moeten blijven dansen. Dat is helaas de geopolitieke realiteit als je voor je energie en strategische veiligheid afhankelijk bent van één partij.
Als je niet in defensie investeert, bereik je het tegenovergesteld van wat de Nieuwe Vredesbeweging wil: kritischer op de Verenigde Staten kunnen zijn.
Dank aan de lezer
Bedankt dat je de tijd hebt genomen om dit artikel te lezen. Er zit vaak veel werk in. Ik werk niet met een betaalmuur, maar met een kleine donatie, maakt u wel mijn werk mogelijk Mocht u mijn artikelen graag standaard per mail willen ontvangen, dan kunt u zich via deze link aanmelden.