Hoe Mark Rutte de Trumpfluisteraar werd
Als iemand u een paar jaar geleden had verteld dat Mark Rutte was gepromoveerd tot Trumpfluisteraar, had u zich waarschijnlijk verslikt in uw koffie.
We leven tenslotte in tijden waarin satire steeds moeilijker van de realiteit is te onderscheiden. Soms voelt het alsof we in een realityshow zijn beland, met als titel: Mark Rutte, de Trumpfluisteraar.
Wat mij al langer bezighoudt is het volgende: wie heeft deze ‘Daddy-strategie’ eigenlijk bedacht? Wie is op het idee gekomen dat Mark Rutte Trump moet bespelen? En werkt het? Maar belangrijker: wie draagt de verantwoordelijk als de doelstellingen niet behaald worden?
NAVO-top
Niet vaak verschuift de wereldwijde media-aandacht van Trump naar iemand anders. Trump laat geen kans onbenut om in de schijnwerpers te staan. En toch kreeg Mark Rutte precies dat voor elkaar.
De aandacht verschoof naar Mark Rutte, de secretaris-generaal van de NAVO afgelopen zomer (2025). Niet omdat hij weer iets was vergeten of geen actieve herinnering had aan een belofte. Nee, omdat Trump de appjes tussen hem en Rutte openbaar had gemaakt. Rutte zou Trump ‘Daddy’ hebben genoemd.
Dat ene woord blijft Mark Rutte achtervolgen en werd illustratief voor de relatie van Europeanen tot Trump.
Aanname
Een van Trumps bekende uitspraken tijdens de Amerikaanse verkiezingen was dat er binnen 24 uur vrede in Oekraïne zou komen.
Inmiddels zal ook Trump moeten erkennen dat dit moeilijker is dan hij aanvankelijk dacht?
Maar dat is niet het enige. Trump twijfelt openlijk aan de noodzaak van de NAVO.
Wellicht is hierdoor het idee ontstaan dat Rutte Trump moest bespelen en naar de mond praten.
Maar werkt het?
En als het niet werkt, wat zijn dan de gevolgen?
Stomverbaasd
Het gebeurt niet vaak dat ik oprecht geïrriteerd raak van een politieke uitspraak.
Toch wist Rutte dat voor elkaar te krijgen.
Mark Rutte stelde dat Europeanen blij moesten zijn met wat Trump voor Oekraïne had bereikt, terwijl Trump Oekraïne voor de bus heeft gegooid.
De NAVO-top in Den Haag werd gepresenteerd als een succes.
Dat was vooral de boodschap die men naar buiten wilde uitdragen.
Op fundamenteel niveau was er niets opgelost.
Dat bleek een maand later, toen Trump Vladimir Poetin in Alaska ontmoette.
Alle maandenlange Europese diplomatieke inzet verdween als sneeuw voor de zon.
Poetin lijkt de kunst van het beïnvloeden van Trump beter te beheersen dan Rutte.
Niet vreemd voor een voormalig directeur van de Russische geheime dienst.
Evaluatie
Elk beleid heeft verwachtingen en doelstellingen.
Maar wat doe je als die niet worden behaald?
Maar deze vragen worden bijna niet gesteld.
Daardoor gaan we door met het gevoerde beleid, met alle gevolgen van dien.
Maar alleen als we de juiste vragen stellen, kunnen we beoordelen of de huidige strategie werkt. Alleen is onduidelijk wie de strategie van het bespelen van Trump heeft ontworpen en wie daarvoor verantwoordelijk is.
Doelstelling
De aanname is dat je Trump kunt beïnvloeden door hem naar de mond te praten.
Maar is dat ook zo?
Kun je Trump beïnvloeden door hem naar de mond te praten?
Na anderhalf jaar Trump lijkt deze aanname niet te kloppen.
Poetin lijkt hier succesvoller in te zijn dan Europese politici.
De harde realiteit
Trump weigerde de Russische invasie in Oekraïne te veroordelen in de VN-Veiligheidsraad.
Daarnaast liet hij weten Groenland te willen bezetten.
Groenland is namelijk onderdeel van Denemarken. Denemarken is een NAVO-land.
Het leidde bijna tot een van de grootste crises binnen de NAVO.
Daarnaast hebben de Verenigde Staten de materiële steun aan Oekraïne tot een minimum beperkt.
Tegelijkertijd ondermijnen ze het bondgenootschap door te dreigen met handelsoorlogen tegen hun eigen bondgenoten.
Bovendien heeft de regering Trump zelfs gedreigd met sancties als de Europese Commissie grote sociale mediabedrijven zou reguleren.
De strategie van het bespelen van Trump lijkt dus te werken.
Maar dan wel voor Poetin.
Verantwoordelijkheid
Daarom moet de ‘Daddy-strategie’ worden geëvalueerd.
Alleen dan kan de strategie worden bijgestuurd als de resultaten tegenvallen.
Ik heb alleen geen idee wat de verwachtingen en doelstellingen waren.
U wel?
Daar is nooit duidelijk over gecommuniceerd.
Dus nogmaals: wie is verantwoordelijk voor de effectiviteit van deze strategie?
Alternatief
Ik blijf dus zitten met wat vragen.
Wat zou er zijn gebeurd als Rutte Trump niet had bespeeld?
Zou dat de uitkomst voor de trans-Atlantische alliantie hebben verbeterd?
Effectiviteit
Het is verleidelijk om de huidige, vooral negatieve uitkomsten volledig aan deze strategie toe te schrijven, maar dat zou te eenvoudig zijn.
Trumps beleid wordt immers grotendeels bepaald door de binnenlandse politiek van Amerika, en niet door Rutte, die als een soort Raspoetin probeert Trump aan de kant van de trans-Atlantische alliantie te krijgen. Helaas begint dit steeds meer op wensdenken te lijken dan op een betrouwbare strategie.
De realiteit is helaas dat de invloed van Europa, en van Rutte in het bijzonder, beperkt is.
De vraag is dus niet alleen of de huidige strategie effectief is, maar vooral of Europese politici Trump überhaupt kunnen beïnvloeden.
Afhankelijkheid van Amerika
Europeanen zijn voor hun vitale infrastructuur sterk afhankelijk van de Verenigde Staten, onder andere voor gas, cloudsystemen en de verdediging van het Europese continent. Dat maakt het lastig om president Trump daadwerkelijk te beïnvloeden.
Maar zelfs als het doel slechts schadebeperking is, of simpelweg Trump uitzingen, twijfel ik aan de effectiviteit ervan. De resultaten zijn zeer beperkt.
Zo bedroeg de Amerikaanse steun aan Oekraïne in 2024 nog 10 miljard dollar, maar is in 2025 teruggevallen tot minder dan 500 miljoen.
Als Rutte’s strategie bedoeld was om de schade te beperken, dan lijkt dat in Oekraïne niet te zijn gelukt, toch?
Nut
Anderhalf jaar geleden was de aanname dat je dit alles kon voorkomen door Trump naar de mond te praten.
Niemand wist precies wat het beste werkte.
We zijn nu ruim een jaar verder en de strategie lijkt geen structurele oplossingen te bieden.
Dus is het tijd voor iets anders, zou je zeggen.
Stille diplomatie?
De vraag is dus hoeveel zin de Daddy-strategie heeft.
Of zijn er wel successen behaald die voor de meeste mensen onzichtbaar zijn?
Onder stille diplomatie zijn in het verleden wel successen behaald.
Denk bijvoorbeeld aan de Cubacrisis in 1962, waarin via geheime onderhandelingen een nucleaire escalatie werd voorkomen.
Het laat zien dat stille diplomatie in specifieke gevallen kan werken.
Tegelijkertijd is stille diplomatie afhankelijk van wederzijds belang en vertrouwen.
Het helpt niet dat Trump de ene dag iets anders beweert dan de dag ervoor.
Vandaar dat het lastig is om een strategie op Trumps onvoorspelbaarheid te baseren.
Harde lijn
Het recente verleden laat bovendien zien dat hard tegen Trump ingaan kan werken.
Zo reageerde de EU tijdens Trumps eerste termijn met tegenmaatregelen op zijn handelsoorlogen en wist daarmee een handelsoorlog te voorkomen.
Het laat zien dat wanneer de kosten hoog genoeg oplopen, ook Trump inbindt.
Dat roept de vraag op of het bespelen van Trump de juiste strategie is om je doel te bereiken.
Ik ben vast niet de enige die hieraan twijfelt.
Zwakte
Toch zullen we de hand in eigen boezem moeten steken.
De strategie van Rutte lijkt te zijn ontstaan uit armoede.
Als Europeanen militair op eigen benen konden staan, was deze strategie immers niet nodig geweest.
De vraag is dus niet alleen of de huidige strategie werkt, maar of de alternatieven beter zijn.
Vandaar dat een evaluatie gewenst is.
Alleen zo kun je de voor- en nadelen afwegen en besluiten of je moet doorgaan met de huidige strategie.
Tegelijkertijd is het goed mogelijk dat er achter de schermen effecten plaatsvinden die voor ons niet goed zichtbaar zijn. Juist daarom is een evaluatiemoment belangrijk.
Alleen dat lijkt vooralsnog niet te gebeuren.
Maar dat moet wel.
Of dat nu op nationaal of Europees niveau gebeurt.
Daar hebben ruim 500 miljoen Europeanen recht op.