Poetin kan blij zijn met Trump
Donald Trump heeft veel bereikt. Niet voor Europa. Niet voor Oekraïne. Maar voor Rusland. Zonder dat we het meteen doorhebben praten we al bijna een jaar over zogenaamde onderhandelingen. We dreigen hiermee Trumps paradigma over te nemen.
Het nul punt lijkt namelijk te zijn dat er onderhandeld moet worden tussen Rusland en Oekraïne. Alleen hoe en wat daarover mag je van mening verschillen. Rusland wil de hele Donbas hebben en dat is voor Oekraïne onacceptabel. Maar dat zouden onderhandelingen überhaupt moeten zijn.
Wanneer werd Rusland gevraagd om concessies te doen? Rusland wil namelijk de hele Donbas hebben, terwijl ze het al 11 jaar niet kunnen innemen. Wanneer werd Rusland onder druk gezet om te stoppen met het laten doodvriezen van Oekraïners? Ik kan het me niet herinneren.
Hoezo onderhandelen?
Het gevaar door mee te gaan in Trumps onderhandelingsframe is dat je in feite een verkeerde startpositie hebt aangenomen. Namelijk dat de bezette gebieden al van Rusland zijn. Niet dat je het accepteert, maar het staat niet langer ter discussie. En dat moet wel.
De eerste vraag die Europeanen zich zouden moeten stellen is waarom zou er überhaupt onderhandeld moeten worden. Wat heb je aan het woord van iemand die keer op keer zijn woord niet nakomt als er te weinig tegendruk is?
Bovendien laat Rusland tijdens elke onderhandelingsronde opnieuw zien niet bereid te zijn tot onderhandelingen. Als puntje bij paaltje komt, werpt Rusland totaal onaanvaardbare extra eisen op, zoals dat Zelensky naar Moskou dient te komen.
Ik ben er zeker van dat in Europese hoofdsteden er goede bedoelingen zijn. Dat ze Oekraïne echt willen helpen. Maar omdat ze Trump niet tegen de haren willen instrijken, gaan ze onbedoeld mee in Trumps frame van dat er onderhandelingen moeten komen.
Oekraïne voor de bus gegooid
En omdat Trump enkel en alleen de druk op Oekraïne opvoert, is de consequentie dat er bijna niet meer wordt gesproken over het vervolgen van alle oorlogsmisdaders in de oorlog in Oekraïne en over de illegale bezettingen. Maar dat moet wel.
Hoezo zou het nulpunt moeten zijn dat Oekraïne concessies doet? De Russische economie piept en kraakt. En hoewel Oekraïners ook oorlogsmoe zijn, willen velen van hen niet onder een Russische dictatuur leven.
Geleidelijkheid
Maar Trump heeft niet alleen in woorden al veel voor Rusland kunnen betekenen. Het probleem is dat het niet met een knal is gekomen. Dat klinkt misschien op het eerste oog gek. Maar dat is het niet. Laat me dit uitleggen.
Het klopt dat vele crises wel met een knal kwamen, maar de manier waarop Rusland echt van Trump profiteert is juist de geleidelijkheid. De geleidelijkheid van dat het frame is omgebogen van ‘as long as it takes’ naar ‘onderhandelen’ of ‘you don’t have the cards.’
Maar over dat frame hebben we het net al gehad. Als we naar de data kijken, dan zien we dat de Russische bombardementen op burgerdoelwitten in 2025 enorm zijn toegenomen ten aanzien van 2024. Het frame van sterke leider Trump klopt met andere woorden niet.
We wisten het
Waar Rusland voorheen zich nog ietwat moest inhouden, omdat er bepaalde extra wapens geleverd konden worden door Biden als Rusland echt te ver ging, al was dat niet heel veel, laat Trump het gewoon gebeuren.
Dat niet alleen Trump laat Oekraïne vallen. En wil een deal sluiten. Dat Trump dit doet konden we van verre aan zien komen. Het probleem is alleen dat Europeanen: EU en het Verenigd Koninkrijk geen fundamentele alternatieve tegenoplossing aandragen. En dat is nodig.
Trump heeft een duidelijke doelstelling. Daar kunnen en ja moeten we het mee oneens zijn. Wat Trump wil is helder: een wapenstilstand waarbij morele bezwaren niet gelden. Internationaal recht boeit Trump helemaal niets. Hij vindt het vooral lastig.
Alternatief
Daar zullen Europeanen dus iets tegenover moeten stellen en dus niet meegaan in zijn frame en hopen de scherpe randjes eraf te halen. De angst voor confrontatie of het nu de VS of Rusland is, lijkt bij Europeanen enorm hoog te zijn.
Het is daarom zaak dat Europeanen een alternatief brengen en presenteren. Kijken wat willen we bereiken, wat daarvoor nodig is en pas dan kun je daar ook op begroten. Nu is het steeds reageren op Poetin en meebewegen met Trump.
Het is daardoor logisch dat Oekraïne zich blijft richten op Trump zolang Europeanen geen alternatief bieden en toch deels blijven meebewegen met Donald Trump. Ze zijn het oneens, maar stellen zijn baseline niet ter discussie en dat moet wel.
Strategie
Mocht Oekraïne namelijk concessies doen en dat is ook de huidige frontlinie bevriezen, dan laat je zien dat je daarmee agressie beloont. Hoewel de schade voor Rusland gigantisch is, is dit wel een precedent dat je met kernwapens kunt dreigen en een land kunt bombarderen om land te jatten.
Dat niet alleen, ook voor Europeanen is dit buitengewoon slecht nieuws. Poetin wordt wederom bevestigd in zijn idee dat hij ermee kan wegkomen. Ondanks de retoriek, ondanks de sancties, het resultaat is helder: Rusland heeft een gebied ongeveer net zo groot als de Benelux weten te bezetten.
Geloofwaardigheid
Dat kan in Rusland het idee alleen maar doen versterken, dat Rusland met een snelle prikactie (een deel van) de Baltische Landen kan aanvallen. Het grootste gevaar is niet dat Europeanen zich niet kunnen verdedigen, maar dat ze in Moskou kunnen denken dat West-Europeanen hun Oost-Europese bondgenoten kunnen laten vallen.
Ze kunnen hierin gesterkt worden als Europeanen uiteindelijk toch met Trump meegaan. Ook als ze de scherpe randjes er weten af te halen. Omdat als puntje bij paaltje komt Europeanen niet echt van zich af durven te bijten.
En daarom zul je nu tegen Trumps baseline en zijn frame in moeten gaan. Niet als liefdadigheid voor Oekraïne, maar vanuit je eigen strategische belang.
Omdat als je dat niet doet dit de kans op een Grote Europese Oorlog aanzienlijk doet toenemen.